تفاوت بین مقاومت میکروبی و پایداری میکروبی

مقاومت میکروبی چیست؟

از مواد آنتی بیوتیکی بطور گسترده ای برای درمان عفونت های باکتریایی استفاده می­شود. آنتی بیوتیک ها وسیع الطیف بوده و معمولا بر روی باکتریهای مختلفی موثر هستند. استفاده بی رویه از آنتی­بیوتیک ها در سالهای اخیر باعث شده است که عوامل میکروبی نسبت به این مواد دارویی راههای مقابله ای پیدا کنند و نسبت به آنها مقاوم شوند. مقاومت میکروبی یعنی آنتی­بیوتیک هایی که قبلا بر روی یک گونه خاص از میکروبها موثر بوده اند پس از ایجاد مقاومت میکروبی تاثیر خود را از دست داده و قادر به نابودی آن گونه خاص نمی باشند. از جمله مقاومت های ایجاد شده در مراکز درمانی که بسیار گزارش شده است می­توان به مقاومت استافیلوکوک ارئوس به متی سیلین یا مقاومت انتروکوکسی ها به ونکومایسین اشاره کرد.

 

پایداری میکروبی چیست؟

عوامل میکروبی با توجه به ذاتشان و ساختار میکروبی خود نسبت به مواد ضدعفونی کننده و گندزدا حساسیت های مختلفی دارند. برای مثال ویروس های پوشش دار مانند ویروس ایدز و هپاتیت نسبت به باکتری عامل سل (توبرکلوزیس) حساسیت بیشتری به مواد گندزدا مانند ترکیبات آمونیوم چهارتایی داشته و سریع تر نابود می شوند. به مقدار حساسیت عوامل میکروبی نسبت به مواد گندزدا پایداری میکروبی گفته می شود. در شکل زیر تغییرات پایداری میکروبی به ترتیب نشان داده شده است.

همچنین پایداری میکروبی می تواند شامل مقدار حساسیت عوامل میکروبی به غلظت ماده گندزدا و زمان تماس با آن باشد. استفاده از غلظت های بالای مواد گندزدا باعث کاهش پایداری میکروبها شده و آنها را در مدت زمان کمتری نابود می­کند.

آیا استفاده از مواد گندزدا باعث مقاومت میکروبی می­شود؟

متاسفانه برخی از متخصصان حوزه سلامت توجه کافی به تفاوت معنایی و کاربردی “مقاومت میکروبی” و “پایداری میکروبی” ندارند و این مسئله باعث ایجاد برخی سو تعبیرها می گردد. مقامت میکروبی آن گونه که تعریف شد مربوط به استفاده از آنتی بیوتیک ها می شود که طی مکانیسم هایی مانند جهش زایی، میکروبها نسبت به آنتی بیوتیک ها مقاوم شده و قادر به ادامه حیات در حضور این مواد دارویی می شوند اما پایداری میکروبی موضوعی کاملا جدا بوده و به حساسیت میکروبها نسبت به مواد گندزدا اشاره دارد. پایداری میکروبی به هیچ عنوان باعث مصونیت عوامل میکروبی به مواد آنتی بیوتیکی نمی گردد.

تنها نکته ای که در خصوص عوامل میکروبی و رابطه آن با مواد آنتی بیوتیکی و گندزدا ها وجود دارد این است که گونه های مقاوم شده به نوع خاصی از آنتی بیوتیک مانند استافیلوکوک ارئوس مقاوم به متی سیلین (MRSA) پایداری بیشتری نسبت به گونه های غیر مقاوم خود در مقابل مواد گندزدا دارند.

 

منابع علمی

  1. https://www.cdc.gov/hicpac/Disinfection_Sterilization/4_0efficacyDS.html
  2. who.int/…/entity/water_sanitation_health/water-quality/guidelines/chemicals/iodine-and-bromine/en/ – 35k
  3. Weber DJ and WA Rutala. Use of germicides in the home and health care setting: Is there a relationship between germicide use and antibiotic resistance? Infect Control Hosp Epidemiol. In press
  4. Russell AD. Introduction of biocides into clinical practice and the impact of antibiotic-resistant bacteria. J Appl Microbiol 2002;92:121S-135S
  5. Gilbert P and AJ McBain. Potential impact of increased use of biocides in consumer products on prevalence of antibiotic resistance. Clin Microbiol Rev 2003;16:189- 208
  6. http://www.businessinsider.com/do-hand-sanitizers-cause-antibiotic-resistance-2014-4
  7. http://green.sanimarc.com/are-superbugs-as-indestructible-as-they-say/
  8. http://www.cmmonline.com/articles/state-of-the-science-do-disinfectants-cause-antibiotic-resistance-3

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *